Sytuacja na Ukrainie i w Bułgarii

Według doniesień medialnych na Ukrainie odnotowuje się zwiększoną liczbę zachorowań na infekcje dróg oddechowych, tzw. grypopodobne. Należy podkreślić, że Międzynarodowy Nadzór Sanitarno-epidemiologiczny (Światowa Organizacja Zdrowia i Europejskie Centrum Kontroli Chorób) nie potwierdza potocznej informacji, że jedyną lub przeważającą przyczyną zachorowań jest wirus grypy sezonowej lub nowy typ wirusa grypy A/H1N1. Liczby bezwzględne dotyczące zachorowań i zgonów podawane przez ukraińskie media (np. 250 tys. zachorowań czy 80 zgonów) nie znajdują potwierdzenia w statystykach międzynarodowych. Nawet przy założeniu, że są prawdziwe, nie odbiegają od tych obserwowanych w trakcie typowego sezonu epidemicznego (ok. 3-4 zachorowania na 100 tys. mieszkańców). Podobnie ma się sytuacja w Bułgarii, która także ogłosiła stan lokalnej epidemii. W Polsce i innych krajach sąsiadujących z Ukrainą nie odnotowuje się aktualnie dramatycznego wzrostu zachorowań. Liczba nowych przypadków choroby jest wprawdzie wyższa niż w roku ubiegłym, ale zbliżona do innych lat o większej skali sezonowej epidemii grypy (szczegóły poniżej).

Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia zgony z powodu infekcji dróg oddechowych na Ukrainie następowały u osób, które do lekarza zgłaszały się po 5-7 dniach od wystąpienia objawów. Tym samym można sądzić, że były najczęściej spowodowane powikłaniami nieleczonej infekcji, a nie szczególną aktywnością wirusa.

Aktualne informacje nie skłaniają do podejmowania nadzwyczajnych działań w Polsce, ale Główny Inspektor Sanitarny prewencyjnie zaleca powstrzymanie się od podróży na Ukrainę, a jeśli nie jest to możliwe zaleca stosowanie się do wytycznych lokalnych władz sanitarnych.

Przypominamy, że grypa jest chorobą znaną i monitorowaną zarówno przez nadzór sanitarny, jak i przez Dział Medyczny Grupy LUXMED (zachorowania odnotowane wśród naszych pacjentów). Jesteśmy przygotowani na wzrost liczby zachorowań, ponieważ jest to zjawisko coroczne, jedynie o trudnej do przewidzenia skali nasilenia. Największe szkody zdrowotne grypa powoduje u osób niezaszczepionych, o złym ogólnym stanie zdrowia, z chorobami przewlekłymi układu oddechowego i krążenia oraz osób, które lekceważą zachorowanie i „przechodzą" zakażenie wirusem grypy. Racjonalne podejście do swojego zdrowia, stosowanie profilaktyki i zgłoszenie się do lekarza po wystąpieniu objawów, a następnie stosowanie się do zaleceń znacząco minimalizuje ryzyko powikłań i długofalowych skutków zachorowania.
Nowa grypa A/H1N1v

1. Zalecenia przeciwepidemiczne

Ponieważ grypa nowego typy, podobnie jak grypa sezonowa przenosi się drogą kropelkową, a pacjent staje się zakaźny po wystąpieniu objawów podstawowe zalecenia są następujące:

• W przypadku wystąpienia objawów mogących odpowiadać grypie (np. podwyższona temperatura ciała, osłabienie, kaszel, brak apetytu, katar, ból gardła) u osoby, która miała bezpośredni kontakt z osobą chorą na grypę, prawidłowe postępowanie polega na pozostaniu w domu i niezwłocznym kontakcie telefonicznym z placówką medyczną.
• W czasie kaszlu lub czyszczenia nosa należy zakrywać nos i usta chusteczką jednorazową, którą bezpośrednio po użyciu należy wyrzucić, a ręce umyć wodą z mydłem lub zdezynfekować roztworem alkoholu. Jeżeli nie mamy możliwości kichnięcia w chusteczkę należy to zrobić w rękaw, a nie w dłonie.
• W rozmowie unikać bliskich kontaktów twarzą w twarz z osobą wykazującą możliwe objawy grypy. W tym szczególnym przypadku uzasadnione jest rozmawianie z głową odwróconą od rozmówcy.
• Unikać dotykania palcami ust, nosa i powiek oczu.

Szczegółowe zasady postępowania dla pacjentów oraz pracodawców - klientów Grupy LUX MED nie uległy zmianie od ostatniej publikacji w dn. 17/08/2009.

Aktualnie w Europie zarejestrowano szczepionki pandemiczne przeciwko grypie typu A/H1N1v trzech producentów, ale najprawdopodobniej będą one dostarczane tylko na zamówienia rządów Państw, które zamówiły wiele milionów dawek (np. Polska 3,7 mln). Rząd Polski w pierwszej kolejności zaoferuje szczepienie dzieciom z chorobami przewlekłymi, pracownikom służby zdrowia i służbom mundurowym oraz kobietom w ciąży ze wskazaniami do szczepienia w związku z przebiegiem ciąży. Termin dostarczenia szczepionki do Polski jest nieznany, a wobec ostatnich deklaracji Ministra Zdrowia - może być dość odległy w czasie.

2. Częstość występowania

2. 1. Polska i Europa

Do dnia 02 listopada 2009 r. na terenie Polski odnotowano łącznie 180 przypadków zakażenia wirusem grypy typu A/H1N1v. Od końca sierpnia monitorowane są tylko przypadki zgonów z powodu uznania dość powszechnego charakteru zachorowań i łagodnego przebiegu choroby.

Do tej pory na świecie potwierdzono łącznie 6 171 zgonów z powodu zakażenia wirusem grypy typu A/H1N1v. Uznano, że przypadki zachorowania na nową grypę A/H1N1v nie muszą być potwierdzone laboratoryjnie, a każde zachorowanie na grypę, niezależnie od podtypu wirusa, który wywołuje objawy, powinno być leczone w taki sam sposób, głównie w warunkach domowych, stosując leki przeciwwirusowe tylko w przypadkach ciężkiego przebiegu choroby.

Nie zaobserwowano znaczących zmian w trendach ciężkości przebiegu choroby i ryzyku zgonu - nadal nowy podtyp grypy wykazuje podobny przebieg jak grypa sezonowa.

2.2. Świat

Z uwagi na liczne zachorowania i względnie małą liczbę zgonów światowy nadzór epidemiologiczny publikuje podsumowania krajowe jedynie ze względu na liczbę zgonów związanych z zachorowaniem na A/H1N1. Poniższe zestawienie podsumowuje regiony i kraje, które uznaje się za kraje częstego występowania nowego typu grypy.

AMERYKA PÓŁNOCNA
Kanada
Meksyk
USA
AMERYKA POŁUDNIOWA
Argentyna
Brazylia
Chile
Paragwaj
Peru
Urugwaj
POŁUDNIOWO-WSCHODNIA AZJA
Tajlandia
AUSTRALIA I KRAJE PACYFIKU
Australia

Grypa sezonowa

1. Zalecenia przeciwepidemiczne

Zalecenia sanitarne są identyczne jak w przypadku grypy nowego typu A/H1N1. Typ wirusa wywołującego objawy nie wymaga identyfikacji - natomiast potwierdzenie laboratoryjne zachorowania na grypę, a nie inny rodzaj infekcji dróg oddechowych jest bezwzględnie konieczne przed podaniem leków przeciwwirusowych.

Dodatkowo rekomendowane jest wykonanie szczepienia przeciwko grypie sezonowej, która chroni przed powikłaniami związanymi z zachorowaniem.

Szczepionki przeciwko grypie sezonowej są aktualnie dostępne w Klinikach Grupy LUX MED.

2. Częstość występowania

2. 1. Polska

Aktualnie w Polsce aktywność wirusa grypy sezonowej jest znaczna - grypa diagnozowana jest tygodniowo średnio u 2-3 osób na 100 tys. mieszkańców. Jak obrazuje to poniższy wykres Państwowego Zakładu Higieny, monitorującego zachorowania na 100 tys. mieszkańców tegoroczny wzrost zachorowań następuje bardziej dynamicznie niż w roku 2008, ale podobnie jak w roku 2005. Najprawdopodobniej taka liczba zachowań utrzyma się do stycznia 2010, kiedy to nastąpi sezonowy wzrost zachorowań, który corocznie przybiera inny charakter.

2.2. Europa

Aktywność wirusa grypy w Europie podsumowuje poniższa mapa. Kolory oznaczają zakres aktywności wirusa - od braku szczerzenia się choroby, poprzez zachorowania sporadyczne, lokalne, regionalne do ogólnokrajowego szerzenia się wirusa. W ramkach oznaczono podtyp najczęściej diagnozowanego wirusa grypy. Obecnie jest to głownie wirus nowego typy A/H1N1. Dane z Ukrainy nie są przesyłane do instytucji międzynarodowego nadzoru sanitarno-epidemiolgicznego.

Opracował: Departament Medyczny Grupy Lux Med na podstawie informacji: Głównego Inspektoratu Sanitarnego, Ministerstwa Zdrowia, Krajowego Centrum ds. Grypy, Europejskiego Centrum ds. Kontroli Chorób oraz Światowej Organizacji Zdrowia.