Okołoporodowa karuzela emocji

Ciąża i macierzyństwo przywołują najczęściej miłe skojarzenia. Matka powinna się cieszyć swym wyjątkowym, niemal uduchowionym stanem. Ale czy pamiętamy, czy wiemy, że ten stan to także ogromny poziom niepokoju i lęku, zagubienie, bezradność, strach przed niewiadomą, zmianą, porodem, strach o życie i rozwój dziecka, o własną tożsamość, życie zawodowe, własną przestrzeń, relacje z partnerem...?

Samotna w ciąży
W kulturach pierwotnych były (do dziś istnieją w kulturach pozaeuropejskich) rytuały i obrzędy związane z ciążą, porodem czy połogiem. Przyszła matka mogła uczyć się swej nowej roli w kręgu doświadczonych kobiet. Nie była sama. Dzisiejsze macierzyństwo jest samotne. Już w ciąży kobieta czuje, że wszystko się zmienia: przyjaciele zajęci pracą, karierą i zabawą rozmijają się. Partner też jej nie rozumie, nie doświadcza tych wszystkich emocji, huśtawki nastrojów od euforii do lęku, od radości do złości. Jeszcze gorzej może być, gdy więzi i miłości do dziecka nie czuje się od razu. Często zdarza się, że kobieta bardzo źle znosi ciążę, a dolegliwości fizyczne są jedynymi odczuciami z ciała.

Smutna mama
Ambiwalentność uczuć w trakcie ciąży została potwierdzona badaniami i występuje nawet wtedy, gdy ciąża była planowana. Około 15% kobiet może czuć się dłuższy czas przygnębiona. Doświadczają one depresji ciążowej, która na ogół przejawia się uczuciem pustki, smutku, przemęczeniem, nadmiernym niepokojem, brakiem zainteresowania przyjemnościami i mniejszą zdolnością koncentracji. Podczas depresji ciążowej występują zaburzenia snu, a także nawyków żywieniowych. Przesadna huśtawka nastrojów może doprowadzić do myśli autodestrukcyjnych.

Rozmawiaj o emocjach
Chociaż nie ma leku na depresję ciążową, istnieją sposoby, aby jej zapobiec. Pomocne może być na przykład unikanie cukru, słodyczy, zwłaszcza czekolady, kofeiny. Warto również przestrzegać diety ciążowej, postępować zgodnie z zaleceniami lekarza, zachować równowagę między pracą a odpoczynkiem oraz dbać o ruch i ćwiczenia fizyczne.
Bardzo ważna jest też rozmowa o własnych przeżyciach. Kobiety wstydzą się własnych uczuć, braku miłości do dziecka i poczucia więzi z nim. Ogarnia je poczucie winy, oskarżają się o bycie złymi matkami i zamykają się w sobie. Mit, że dziecko zawsze kocha się od pierwszej chwili, powoduje niestety, że kobiety, które tego nie doświadczają, stają się krytyczne wobec siebie i trudno im wyjawić prawdę. Pozostają z tym same i koło depresji toczy się nadal. Depresja ciążowa może po porodzie zmienić się w poporodową i u ok. 10% kobiet utrzymywać się przez kilka miesięcy.
Dlatego warto rozmawiać. Jeśli partner czy przyjaciółka nie wystarczy, można skontaktować się z terapeutą, który zaproponuje terapię indywidualną lub skieruje do grupy wsparcia. Wśród innych kobiet o podobnym doświadczeniu życiowym, można podzielić się swymi wątpliwościami i niepokojem oraz zobaczyć, że nie tylko my czujemy się właśnie tak, nie jesteśmy same. I zrozumienie tego faktu, daje siłę, która może pokonać depresję ciążową i zapobiec poporodowej.

Czynniki ryzyka depresji ciążowej:
depresje występujące w rodzinie,
brak emocjonalnego wsparcia ze strony partnera,
hospitalizacja lub konieczność leżenia w łóżku z powodu komplikacji ciążowych,
stres związany z sytuacją finansową lub kryzysem małżeńskim,
lęk o zdrowie, zwłaszcza w przypadku przewlekłej choroby lub komplikacji ciążowych,
lęk o zdrowie dziecka, zwłaszcza jeśli w rodzinie występowały przypadki wad wrodzonych lub innych komplikacji,
silnie przeżywany zespół napięcia przedmiesiączkowego.

Adriana Klos,
psycholog, psychoterapeuta,
LUX MED
w Warszawie