Niedożywienie jest chorobą-żywienie w szpitalu

Ocena stanu odżywiania powinna wchodzić w skład podstawowych badań wykonywanych podczas przyjmowania do szpitala - mówi prof. Bruno Szczygieł.

Na czym polega problem niedożywienia szpitalnego?
Bruno Szczygieł: Prawidłowe odżywianie, dostosowane do aktualnej sytuacji metabolicznej i klinicznej Pacjenta, stanowi ważny, aczkolwiek ciągle niedoceniany element leczenia chorych. W 1955 roku Rhoads i Alexander po raz pierwszy nie tylko stwierdzili, że u znacznej części chorych hospitalizowanych w USA można zaobserwować niedożywienie, ale również wykazali, że pogłębia się ono w trakcie pobytu w szpitalu, co określili mianem niedożywienia szpitalnego (hospital malnutrition). Dopiero jednak w latach 70. XX wieku, wraz z wprowadzeniem do praktyki klinicznej leczenia żywieniowego i oznaczania stanu odżywiania, okazało się, że różnego stopnia niedożywienie stwierdza się u 30-60 proc. chorych przyjmowanych do szpitali. Przy czym u 10-20 proc. chorych jest to ciężkie niedożywienie wymagające leczenia żywieniowego, które powinno być wdrożone zaraz po przyjęciu chorego do szpitala. Jednak mimo że niedożywienie jest chorobą i jak każda choroba wymaga znajomości przyczyn i następstw, zapobiegania i leczenia, jest rzadko rozpoznawana i jeszcze rzadziej leczona. W Polsce od ponad 30 lat dostępne są preparaty niezbędne do prowadzenia bezpiecznego leczenia żywieniowego, które polega na podawaniu wszystkich składników odżywczych drogą dożylną (żywienie pozajelitowe) lub drogą przewodu pokarmowego (żywienie dojelitowe z użyciem tzw. diet przemysłowych). Mimo to niedożywienie wśród chorych hospitalizowanych jest nadal zjawiskiem powszechnym, a jego następstwa są niedoceniane.

Jakie są następstwa niedożywienia szpitalnego?
B.S.: Następstwa niedożywienia można podzielić na pierwotne i wtórne. Do następstw pierwotnych
należą: zmniejszenie masy ciała, osłabienie siły mięśni, spadek odporności, niedokrwistość, zmniejszenie stężenia albumin w surowicy, zaburzenia trawienia i wchłaniania oraz upośledzenie czynności wszystkich narządów i układów. Następstwa wtórne to: częstsze zakażenia, zaburzenia w gojeniu ran, częstsze wytrzewienia i rozejścia zespoleń jelitowych, zwiększenie zachorowalności i śmiertelności oraz kosztów leczenia.

Jak rozpoznaje się niedożywienie u Pacjenta?
B.S.: U wszystkich chorych, u których istnieje ryzyko niedożywienia, a więc u osób cierpiących na choroby przewlekłe, w tym na nowotwory, oraz u chorych po rozległych urazach, należy bezpośrednio po przyjęciu do szpitala wykonać przesiewową analizę stanu odżywiania, zapotrzebowanie oraz stopień jego pokrycia dietą oferowaną w szpitalu.

Na czym polega leczenie żywieniowe Pacjentów?
B.S.: Mianem leczenia żywieniowego lub żywienia klinicznego określa się:
żywienie pozajelitowe polegające na podawaniu wszystkich składników odżywczych drogą dożylną stosowaną u chorych, którzy nie mogą, nie powinni lub nie chcą odżywiać się normalnie lub odżywiają się w sposób niedostateczny;
żywienie dojelitowe stosowane u chorych z czynnym przewodem pokarmowym, polegające na podawaniu tzw. diet przemysłowych, zawierających wszystkie składniki odżywcze.
Wskazania do stosowania leczenia żywieniowego ustala lekarz, który jednocześnie dokonuje wyboru rodzaju żywienia oraz ilości i drogi podaży składników odżywczych.

Panie Profesorze, jakie są najważniejsze elementy właściwego żywienia szpitalnego?
B.S.: Zacznijmy od tego, że żywienie dostosowane do potrzeb i sytuacji klinicznej powinno stanowić integralną część leczenia chorych. Dostępne w Polsce preparaty do żywienia pozajelitowego i dojelitowego oraz odpowiedni sprzęt pozwalają na żywienie każdego chorego, który ze względu na chorobę, przebytą operację lub uraz nie może odżywiać się w sposób naturalny. Ocena stanu odżywiania powinna wchodzić w skład podstawowych badań wykonywanych podczas przyjmowania Pacjenta do szpitala, co zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 11.09. 2011 r. będzie od roku 2012 obowiązywało w odniesieniu do wszystkich hospitalizowanych Pacjentów.