Łuszczyca pod kontrolą

Łuszczyca zwykła jest jedną z najczęstszych chorób skóry. Na tę przypadłość cierpi co pięćdziesiąta osoba. Dotyczy ona nie tylko skóry gładkiej, ale również paznokci, skóry owłosionej głowy, a nawet stawów.

Łuszczyca jest chorobą przewlekłą, charakteryzuje się okresami remisji i nawrotów. Może wystąpić w każdym wieku, jednak najczęściej ujawnia się przed 30. rokiem życia. U jej podłoża leżą nadmierne podziały komórek naskórka (zewnętrzne warstwy skóry) oraz zaburzenia złuszczania, stąd tworzą się wyniosłe zmiany łuszczycowe pokryte łuską.

Przyczyna powstawania

Geneza choroby nie jest do końca poznana, ale na jej wystąpienie mają wpływ: podłoże genetyczne - jeżeli obydwoje rodzice chorują na łuszczycę, to ryzyko ujawnienia się jej u dziecka wynosi 50%, jeżeli choruje jedno z rodziców - 16%, zaburzenia układu immunologicznego, czynniki prowokujące - wszelkie infekcje (m.in. chore zęby), niektóre leki, stres, ciąża, u niektórych osób alkohol, jak również uszkodzenia skóry, w tych miejscach powstają zmiany łuszczycowe.

Nikomu z nią do twarzy

Objawami łuszczycy są czerwone, pokryte łuską grudki, które mają zdolność do zlewania się i tworzenia większych ognisk, zwanych blaszkami łuszczycowymi, a gdy są jeszcze większe, są nazywane plackami łuszczycowymi. W zależności od przewagi poszczególnych wykwitów mówimy o łuszczycy grudkowej (przewaga grudek), plackowatej (duże zlane zmiany łuszczycowe) lub o łuszczycy zadawnionej - gdy zmiany pokryte są grubą łuską, co oznacza, że dawno nie były leczone. W bardzo rzadkich przypadkach obok grudek mogą pojawiać się krostki, czyli zmiany wypełnione ropą; to ciężka postać łuszczycy. W przypadku paznokci łuszczyca najczęściej ma postać punkcikowatych wgłobień (jakby były pokłute igłą), mogą być też pofałdowane, jak również mieć zmiany przypominające krople oleju pod płytką paznokciową - bardzo charakterystyczne dla łuszczycy. U niektórych osób łuszczyca atakuje stawy - najczęściej drobne stawy palców rąk, stawy kręgosłupa w odcinku szyjnym lub lędźwiowym oraz zwykle niesymetrycznie duże stawy, np. biodrowy, kolanowy, barkowy.

Skuteczna walka
Leczenie łuszczycy polega na stosowaniu preparatów zewnętrznych, a czasem niezbędne jest dołączenie leków doustnych. Niestety dotychczas wykorzystywane preparaty powodują tylko zaleczenie objawów. W leczeniu zewnętrznym (miejscowym) stosuje się następujące grupy leków: złuszczające - kwas salicylowy, mocznik; hamujące nadmierne podziały komórkowe: dziegcie, cygnolina; glikokortykoidy (potocznie zwane sterydami); pochodne witaminy D3; pochodne witaminy A. W przypadku nasilonych zmian niezbędne jest zastosowanie leków doustnych bądź leczenia lampami emitującymi światło ultrafioletowe typu A lub B. Leki podawane ogólnie dobiera się w zależności od typu zmian łuszczycowych (grudki, krostki), od rozległości zmian, od dołączających się dolegliwości stawowych oraz stanu zdrowia osoby chorej na łuszczycę. W leczeniu stosuje się antybiotyki, retinoidy (pochodne wit. A - Neotigason), metotreksat oraz cyklosporynę A. Ostatnio pojawiły się leki hamujące czynność układu immunologicznego, tzw. leki biologiczne. Są one zalecane do leczenia chorych z bardzo rozległymi zmianami łuszczycowymi oraz przy ciężkim zajęciu stawów. Leki te powinny być przyjmowane stale, ponieważ przerwanie terapii powoduje nawrót zmian. Inną wadą są bardzo wysokie koszty leczenia. Dobrym sposobem na łuszczycę jest leczenie klimatyczne - pobyt nad ciepłym morzem, im bardziej słonym, tym lepiej. Sól z morza złuszcza łuskę, a słońce zmniejsza zmiany łuszczycowe. Dlatego osobom chorym na łuszczycę zaleca się wyjazdy nad Morze Martwe, gdzie zasolenie wynosi ok. 26%.

Leczenie łuszczycy

l Leczenie zewnętrzne powinno być rozpoczęte od pozbycia się łuski. l Glikokortykosteroidy stosunkowo szybko usuwają objawy, jednak wkrótce następuje nawrót zmian i są one większe. Dlatego sterydy mają ograniczone zastosowanie. Mogą być podawane kobietom w ciąży. l Stosunkowo nowe grupy leków, jak pochodne witaminy D3 i makrolaktamy, są dobrze tolerowane, ale mają swoje wady: są drogie i nie zawsze pomagają. l Lek miejscowy powinien być dobierany indywidualnie. l Bardzo ważne jest natłuszczanie zmian łuszczycowych, np. maścią cholesterolową, lekobazą lub preparatami gotowymi, dostępnymi w aptekach bez recepty. l Dziegcie, choć mają często nieprzyjemny zapach i trwale brudzą ubrania, dość dobrze działają i są stosunkowo tanie, bardzo często stosowane są w szamponach leczniczych.

dr n. med. Olga Glińska,
dermatolog CM LIM w Warszawie